turkusozu.com'u
beğenin
 
Kullanıcı Adı :
Şifre :
   
Türkü Sözü Nota Hikaye Video Sanatçı Albüm
14 Aralık 2018 Cuma
Ne aramıştınız ?
Ana menü
Gazel

 

Divan şiirinin çok sevilen bir nazım şekli ve şiir tarzıdır. Kelime mânası aşk ve sevgi üzerine konuşmak, sohbet etmektir. Gazelin bizim edebiyatımızdaki örneklerine, dinî, ahlâkî, tasavvufî mahiyeti yanında kadın ve aşka dair olanları bulunmak üzere Anadolu sahasında rastlanır. Bu duyguların gazel tarzında coşkunca ifade edilmesi, bu yolda yürüyen şairleri etkilemesi bakımından önemlidir. Böylece gazel; tabii ve beşeri, maddi ve manevi güzelliklerin, zevk ve eğlencelerin, aşk, heyecan ve acıların, kader karşısındaki çaresizliklerin, neşeli, yanık, gururlu, duygulandırıcı bir ifade haline gelerek hüviyetini kazanmıştır. Gazeller; yaşanan hayata, çevreye ve tabiata dair aşkı, güzelliği, samimi, zarif ve şuh bir ifadeyle ortaya koyarlar.

Beyit sayısı dört ila on beş arasında değişmektedir. Kafiye düzeni bakımından, genel olarak ilk beyit birbiriyle kafiyeli, diğer beyitlerin ilk mısraları serbest, ikinci mısraları birinci ile kafiyelidir. ( a a / b a / c a / d a ) Şair, son beyitte, bazen de bir önceki beyitte “ mahlas âdını verdiğimiz ismini kullanır. Mahlassız gazele rastlamak da mümkündür. Arûzun şu veya bu vezniyle kullanılma gibi bir şartı yoktur. Konu itibariyle gazel beyitleri bütünlük bakımından sınırlanmaz. Mesela, beyitlerden bir veya birkaçı güzellikten ve aşktan bahsederken, bir başkası toplum kurallarından, ilkbahardan, insanların vefasızlığından kaderin cilvelerinden bahsedebilir. Ancak, gazele has bir bağlantı ve birliğin bulunmasına, bir kompozisyona sahip olmasına dikkat edilir.

Klasik şiirimizin en lirik örneklerinin başında gazeller gelir. Gazelin toplanıp yazıldığı esas yer, “ divân “ isimli şiir kitaplarıdır. Gazeller bestelenerek veya irticalen okunma şekliyle fiilen mûsikimize girmiş, önemli bir yer kazanmıştır. "Müstezat" ve "Musammat" adında iki şekli vardır. (Musammat gazel, ortasından ikiye bölünebilen, eş değerli kalıplarla yazılırlar. Mısraların ortasında da kafiyeler bulunur. Aşağıda Erzurum yöresinden örnekler verilmiştir.)


Erzurum Yöresine Ait, Ölçü Değeri 4 Zamanlı ( 4/4 ), Bir “Gazel” Örneği :
Kaynak: Faruk KALELİ


(Yörede “Tatyan” olarak tanınır, Sözleri Fuzuli’ye aittir, aruzlu türkülerdendir.)

Aman aman aman aman aman aman


Bende mecnundan füzûn aşıklık istidadı var
Ey ey ey ey efendim, aman


Aşık-ı sadık benim, Mecnun’un ancak adı var

Adı leyli leyli leyli, bir tanem



◊◊◊◊◊

Aman aman aman aman aman aman

Kıl tefâhür kim senin var hem benim tek aşıkın

Ey ey ey ey efendim, aman
Leyli’nin Mecnun’u Şirin’in eğer Ferhad’ı var
Adı leyli leyli leyli, bir tanem gel


Vezni : ---- v ---- ---- / ---- v ---- ---- / ---- v ---- ---- / ---- v ----
Fâ i lâ tün fâ i lâ tün fâ i lâ tün fâ i lün



Erzurum Yöresine Ait, Ölçü Değeri 2 Zamanlı ( 2/4 ), Bir “Gazel” Örneği :
Kaynak : Hulusi SEVEN


(Yörede “Tatyan” olarak tanınır, sözleri Kâmi’ye aittir, aruzlu türkülerdendir.)

Yandı canım tende ey rûh-i revânım bir su ver

Kurudu saki hararetten dehanım bir su ver

( Aman aman aman aman aman aman efendim gel gel )

Tesne-i ol lâl-i lebin ruhlerinden isterim

Yandı dil pişti, ciğerler nevcivanım bir su ver

( Aman aman aman aman aman aman efendim gel gel )

Sıva beyaz kolların altun bulaktan Kâmi’ye

Ey dudağı havzı kevserden nişanım bir su ver

( Aman aman aman aman aman aman efendim gel gel )

Vezni : ---- v ---- ---- / ---- v ---- ---- / ---- v ---- ---- / ---- v ----
Fâ i lâ tün fâ i lâ tün fâ i lâ tün fâ i lün



Erzurum Yöresine Ait, Ölçü Değeri 10 Zamanlı ( 10/8 ), “Gazel” Örneği :
Kaynak : Raci ALKIR

Seyreyle güzel kudreti Mevlâ neler eyler

Allah’a sığın adli teala neler eyler



Meyl’eylemezem gayrısına Hazreti Hak’tan

Şol yüzleri dost özleri düşmandan usandım

Vezni : ---- ---- v / v ---- ---- v / v ---- ---- v / v ---- ----
Mef’ û lü me fâ î lü me fâ î lü fe û lün


Erzurum Yöresine Ait, 4 Zamanlı ( 4/4 ), “Gazel” Örneği : ( Musammat Gazel )
Kaynak : Raci ALKIR


(Yörede “Tatyan” olarak tanınır, aruzlu türkülerdendir.)

Dün gece yar hanesinde, yastığım bir taş idi

Altım çamur, üstüm yağmur, yine gönlüm hoş idi


Dağ ne kadar yüce olsa, bir kenarı yol olur

Buna bayram günü derler, dostla düşman bir olur

Vezni : ---- v ---- ---- / ---- v ---- ---- / ---- v ---- ---- / ---- v ----
Fâ i lâ tün â i lâ tün fâ i lâ tün fâ i lün



Erzurum Yöresine Ait, 4 Zamanlı ( 4/4 ), “ Gazel “ Örneği : (Musammat Gazel)
Kaynak : Raci ALKIR



Kadem bastı gönül tahtı, a sultanım sefa geldin
Dili pür, rengi tabuder, de dermanım sefa geldin


Gel ey dilberlerin şahı, melahat burcunun mahı


Gedanın halini gahi, sorup şahım sefa geldin


Vezni : v ---- v ---- / v ---- v ---- / v ---- v ---- / v ---- v ----
Me fâ i lün me fâ i lün me fâ i lün me fâ i lün